Konut krizinin hane bütçeleri üzerindeki etkisini ortaya koyan kapsamlı bir uluslararası araştırma yayımlandı. Habitat for Humanity International tarafından hazırlanan “Home at What Cost?” araştırması, Türkiye dahil 22 ülkede 30 bin 758 kişinin katılımıyla gerçekleştirildi.
10 Nisan-30 Haziran 2026 tarihleri arasında yapılan araştırma, konut maliyetini yalnızca kira, konut kredisi veya ev fiyatları üzerinden değerlendirmiyor. Çalışma, insanların barınma giderlerini karşılayabilmek için hayatlarının hangi alanlarından vazgeçmek zorunda kaldığını da ortaya koyuyor.
Her dört kişiden üçü başka harcamasını azalttı
Araştırmaya katılanların yüzde 75’i, son bir yılda konut giderlerini karşılayabilmek için en az bir başka harcamasını kıstığını belirtti.
Barınma baskısı düşük gelir grubunda daha yüksek. Bu grupta başka harcamalarını azaltmak zorunda kalanların oranı yüzde 85’e, güvencesiz veya kayıt dışı barınma koşullarında yaşayanlarda ise yüzde 89’a çıkıyor.
Z ve Y kuşağında aynı oran yüzde 81 düzeyinde bulunuyor.
İlk fedakârlık mutfaktan
Konut giderlerindeki yükseliş temel ihtiyaçları da doğrudan etkiliyor.
Katılımcıların yüzde 33’ü konut maliyetlerini karşılayabilmek için gıda ve market harcamalarını azalttığını söylüyor.
Yüzde 32’si birikim veya acil durum fonlarını kullanırken, yüzde 31’i ek iş yapmak zorunda kaldığını belirtiyor.
Daha çarpıcı sonuçlardan biri ise sağlık harcamalarında görülüyor. Katılımcıların yüzde 13’ü, konut giderlerini karşılayabilmek için sağlık hizmetini ertelediğini veya bundan vazgeçtiğini ifade ediyor.
Tek bir beklenmedik gider evi kaybettirebilir
Araştırma, hanelerin finansal kırılganlığının boyutunu da gösteriyor.
Katılımcıların yüzde 48’i, karşılarına çıkacak tek bir beklenmedik mali sorunun mevcut konutlarında kalabilmelerini tehlikeye atabileceğini düşünüyor.
Yüzde 40’ı ise daha güvenli bir konut seçeneğine ekonomik olarak ulaşamadığı için yaşadığı evde belirli ölçüde güvenlik riskini kabul ettiğini belirtiyor.
Araştırmaya katılanların yüzde 56’sı kendi ülkelerindeki konut sisteminin işlemediğini ya da sorunlu olduğunu düşünüyor.
Türkiye de araştırmadaki 22 ülke arasında
Araştırma Türkiye’nin yanı sıra ABD, İngiltere, Kanada, Avustralya, Güney Kore, Polonya, İrlanda, Brezilya, Meksika, Arjantin, Güney Afrika, Mısır ve Endonezya’nın da aralarında bulunduğu 22 ülkede gerçekleştirildi.
Ancak araştırmanın kamuoyuna açıklanan temel oranlarının 22 ülkenin toplam sonuçlarını yansıttığını özellikle belirtmek gerekiyor. Bu nedenle yüzde 75 veya yüzde 33 gibi oranları Türkiye’ye aitmiş gibi kullanmamalıyız. Habitat for Humanity ayrıca ülke bazındaki sonuçların incelenebildiği veri setini de yayımladı.
