Küresel hisse senedi piyasalarının son 14 yıllık değişimi, ekonomik güç dengelerindeki dönüşümü de ortaya koyuyor.
2011 yılında dünya borsalarında işlem gören şirketlerin toplam piyasa değeri 49,6 trilyon dolar seviyesindeydi. 2025 sonunda bu rakam 157,8 trilyon dolara ulaştı.
Başka bir ifadeyle küresel borsalara 14 yılda 108,2 trilyon dolarlık yeni piyasa değeri eklendi. Artış oranı yüzde 218’i buldu.
Ancak bu büyümeden ülkelerin aldığı pay aynı olmadı.
ABD tek başına 53,3 trilyon dolar büyüdü
Küresel borsalardaki büyümenin en büyük bölümünü ABD gerçekleştirdi.
ABD’de borsaya kote şirketlerin toplam piyasa değeri 2011’de yaklaşık 15,6 trilyon dolar seviyesindeyken 2025 sonunda 68,9 trilyon dolara ulaştı.
Böylece ABD piyasaları 14 yılda yaklaşık 53,3 trilyon dolar büyüdü.
Bu rakam tek başına dikkat çekici bir karşılaştırma sunuyor: ABD borsalarında 14 yılda oluşan ilave piyasa değeri, 2011’deki bütün dünya borsalarının toplam değerinden daha yüksek.
Teknoloji şirketlerinin yükselişi, özellikle yapay zekâ yatırımları ve ABD’nin dünyanın en büyük şirketlerini bünyesinde barındırması bu büyümenin başlıca belirleyicileri arasında yer aldı.
Çin ve Hindistan ağırlığını artırdı
Asya cephesinde ise Çin ve Hindistan öne çıktı.
Çin, dünyanın en büyük hisse senedi piyasalarından biri haline gelirken Hindistan da son yıllarda hem halka arzlar hem yerli yatırımcı sayısındaki artış hem de ekonomik büyümenin etkisiyle küresel borsa liginde hızlı bir yükseliş kaydetti.
Böylece küresel piyasa değeri yalnızca büyümekle kalmadı, ülkeler arasındaki dağılımı da önemli ölçüde değişti.
ABD liderliğini güçlendirirken Asya’nın dünya borsalarındaki ağırlığı arttı.
Türkiye 197 milyar dolardan 404 milyar dolara çıktı
Türkiye’de de borsaya kote şirketlerin toplam piyasa değeri 14 yıllık dönemde yükseldi.
2011’de yaklaşık 197 milyar dolar olan toplam piyasa değeri, 2025 sonunda 404 milyar dolar seviyesine ulaştı.
Nominal olarak bakıldığında Türkiye borsasının dolar bazındaki büyüklüğü iki kattan fazla arttı.
Ancak dünya borsalarının aynı dönemde çok daha hızlı büyümesi Türkiye açısından farklı bir sonuç ortaya çıkardı.
Türkiye’nin dünyadaki payı küçüldü
2011’de yaklaşık 49,6 trilyon dolar büyüklüğündeki küresel borsalarda Türkiye’nin 197 milyar dolarlık piyasa değeri yaklaşık yüzde 0,40’lık bir paya karşılık geliyordu.
2025 sonunda dünya borsalarının büyüklüğü 157,8 trilyon dolara ulaşırken Türkiye 404 milyar dolarda kaldı.
Böylece Türkiye’nin küresel borsa değerindeki payı yaklaşık yüzde 0,26’ya geriledi.
Yani Türkiye borsası dolar bazında büyüdü ancak dünya piyasalarının büyüme hızına yetişemedi.
Bu ayrım, yalnızca BIST’teki endeks hareketlerine bakmanın neden yeterli olmadığını da gösteriyor. Küresel ölçekte bir borsanın ağırlığını belirleyen temel göstergelerden biri, şirketlerin dolar bazındaki toplam piyasa değeri.
Küresel sermayede rekabet büyüyor
Son 14 yıllık tablo, dünya borsalarının olağanüstü bir büyüklüğe ulaştığını gösterirken sermayenin belirli merkezlerde yoğunlaşmaya devam ettiğine de işaret ediyor.
Özellikle ABD’de teknoloji şirketlerinin ulaştığı trilyonlarca dolarlık değerlemeler ülkeler arasındaki farkın açılmasında belirleyici oldu.
Türkiye açısından ise 197 milyar dolardan 404 milyar dolara çıkan piyasa değerine rağmen küresel payın gerilemesi, Borsa İstanbul’un dünya piyasalarındaki göreli büyüklüğünün son 14 yılda azaldığını ortaya koyuyor.
